Top 10 sai lầm kinh doanh online là chuyện chúng tôi gặp gần như mỗi tuần khi làm việc với các shop và doanh nghiệp nhỏ. Có những người giỏi kỹ thuật, sản phẩm làm ra rất chắc tay, nhưng doanh thu cứ giậm chân tại chỗ. Lý do hiếm khi nằm ở chính sản phẩm. Phần lớn nằm ở khâu định vị, quảng cáo và cách vận hành hằng ngày.
Bài này không liệt kê lý thuyết cho đủ số. Với mỗi lỗi, chúng tôi sẽ nói rõ dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân gốc và cách xử lý cụ thể. Chúng tôi cũng nói thẳng giới hạn của từng gợi ý, vì không có công thức nào đúng cho mọi ngành hàng. Đọc xong, bạn có thể tự soi lại shop của mình.
Vì sao người làm công nghệ hay vấp khi bán hàng online
Người làm công nghệ thường tin rằng sản phẩm tốt thì tự khắc bán được. Chúng tôi đã nghe câu này rất nhiều lần. Nhưng khách hàng không mua vì sản phẩm tốt theo nghĩa kỹ thuật. Họ mua vì hiểu nó giải quyết việc gì của họ, tin người bán và thấy quy trình mua hàng đủ tiện.
Có một trường hợp chúng tôi nhớ khá rõ. Một bạn làm phần mềm kế toán cho hộ kinh doanh nhỏ, đưa sản phẩm lên sàn với mô tả toàn thông số. Sau ba tháng, lượt xem không tệ nhưng gần như không có đơn. Khi viết lại mô tả theo tình huống thật của chủ shop, chẳng hạn cảnh cuối tháng ngồi đối chiếu sổ sách đến khuya, đơn hàng tăng rõ rệt. Sản phẩm không đổi, chỉ đổi cách kể.
Chúng tôi chọn 10 sai lầm này theo tiêu chí nào
Trước khi đi vào từng lỗi, bạn nên biết vì sao chúng tôi chọn đúng mười mục này. Không phải ngẫu nhiên, mà dựa trên ba tiêu chí khá thực tế.
Thứ nhất, lỗi phải thường gặp ở shop và startup Việt Nam trong vài năm gần đây. Thứ hai, lỗi phải gây thiệt hại trực tiếp về doanh thu, chi phí hoặc uy tín. Thứ ba, lỗi phải khắc phục được bằng công cụ hoặc quy trình cụ thể, chứ không chỉ là cố gắng hơn một cách chung chung.
Sai lầm 1 và 2: định vị mơ hồ, bán quá nhiều thứ
Sai lầm đầu tiên là không xác định rõ khách hàng mục tiêu. Nghe thì ai cũng hiểu, nhưng thực tế rất nhiều shop mới muốn bán cho tất cả mọi người. Hệ quả là quảng cáo nào cũng yếu, vì không có thông điệp đủ sắc để chạm vào ai.
Bạn thử viết ra một chân dung khách cụ thể xem sao. Họ bao nhiêu tuổi, làm nghề gì, buổi tối lướt mạng lúc mấy giờ, đang đau đầu vì chuyện gì. Chân dung càng cụ thể thì nội dung quảng cáo càng dễ viết và dễ chạy hơn.
Sai lầm thứ hai là bán quá nhiều ngành hàng cùng lúc. Một shop vừa bán phụ kiện điện thoại, vừa bán đồ gia dụng, lại thêm mỹ phẩm. Nhìn qua có vẻ nhiều cơ hội, nhưng khách không biết shop giỏi mảng nào. Với người mới lên sàn, chúng tôi thường khuyên chọn một nhóm hàng, làm thật tốt, rồi mới mở rộng. Ai dễ mắc hai lỗi này nhất? Chủ yếu là người mới và các shop nhỏ vừa lên sàn, vì họ muốn nắm lấy mọi cơ hội cùng lúc.
Website chậm và việc làm mọi thứ bằng Excel
Sai lầm thứ ba là website chậm và chưa tối ưu cho điện thoại. Phần lớn khách lướt bằng di động, thường trong lúc chờ xe hay nghỉ giải lao. Nếu trang tải quá lâu, họ rời đi trước khi kịp nhìn thấy sản phẩm. Cách kiểm tra đơn giản nhất là cầm chính điện thoại của bạn, mở website và thử đặt một đơn từ đầu đến cuối.
Sai lầm thứ tư là không dùng phần mềm quản lý bán hàng mà làm thủ công bằng Excel. Excel vẫn dùng được khi đơn còn ít. Nhưng khi đơn tăng, việc ghi chép tay rất dễ sai tồn kho, trùng đơn hoặc quên giao. Bạn có thể bắt đầu từ các phần mềm có bản miễn phí, tuy nhiên hãy kiểm chứng tính năng thực tế trước khi trả tiền, vì mỗi phần mềm hỗ trợ một kiểu vận hành khác nhau. Nếu muốn so sánh kỹ hơn, bạn có thể đọc top 5 nhóm phần mềm quản lý bán hàng cho người mới bắt đầu kinh doanh online để có hướng chọn phù hợp.
Quảng cáo không đo được và phụ thuộc hoàn toàn vào ads
Sai lầm thứ năm là chạy quảng cáo mà không theo dõi chuyển đổi. Nói dễ hiểu, chuyển đổi là việc người xem quảng cáo thực sự mua hàng hoặc để lại thông tin liên hệ. Nếu không gắn công cụ đo, bạn chỉ thấy tiền đi ra mà không biết nó mang về được gì. Đây là cách rất nhiều shop đang chạy lỗ mà không hay biết.
Sai lầm thứ sáu là bỏ qua SEO và nội dung, để toàn bộ khách đến từ quảng cáo. SEO là việc làm cho website hiện lên khi người ta tìm kiếm trên Google. Nó có thể mang khách về đều đặn mà không tốn tiền cho mỗi lần click. Còn ads ngừng chạy một hôm là khách cũng ngừng đến. Chúng tôi khuyên duy trì nội dung đều đặn song song với quảng cáo, dù chỉ là một bài mỗi tuần. Bạn có thể tham khảo thêm cách tối ưu SEO cơ bản để website không làm khách rời đi.
Lưu ý thêm: chi phí quảng cáo biến động theo mùa và theo ngành. Con số cụ thể bạn cần tự kiểm chứng trên chính tài khoản của mình, đừng tin con số chung của người khác.
Nguồn hàng và quản lý tồn kho thiếu quy trình
Sai lầm thứ bảy là nhập hàng mà không kiểm tra kỹ nhà cung cấp và không tính đủ chi phí. Nhiều người chỉ nhìn giá nhập, quên phí vận chuyển, phí đổi trả và tỉ lệ hàng lỗi. Khi cộng hết lại, lợi nhuận có thể bốc hơi nhanh hơn bạn tưởng. Trước khi nhập số lượng lớn, hãy so sánh ít nhất vài nhà cung cấp và yêu cầu mẫu thử.
Nếu nhập hàng từ Trung Quốc, bạn nên tham khảo thêm kinh nghiệm thực tế về nhập hàng Trung Quốc để nắm các bước kiểm tra cơ bản.
Sai lầm thứ tám là quản lý tồn kho và đơn hàng thiếu quy trình. Hậu quả thường thấy là hàng đã hết nhưng web vẫn hiện còn, hoặc có hàng nằm kho quá lâu làm vốn bị chôn. Chỉ cần một quy trình ghi nhận nhập, xuất và kiểm kho mỗi tuần, bạn đã tránh được phần lớn rắc rối này.
Đánh giá khách và chính sách đổi trả mơ hồ
Sai lầm thứ chín là bỏ qua đánh giá và phản hồi của khách. Một đánh giá xấu không được trả lời sẽ khiến những khách sau đắn đo. Ngược lại, phản hồi lịch sự, thật lòng và nói rõ hướng xử lý thường giúp lấy lại niềm tin, thậm chí tạo thiện cảm.
Sai lầm thứ mười là không có chính sách đổi trả và bảo hành rõ ràng. Khách sợ nhất là mua xong gặp lỗi mà không biết hỏi ai. Bạn nên viết chính sách ngắn gọn, dễ đọc, đặt ở vị trí khách nhìn thấy trước khi thanh toán.
Mức độ ảnh hưởng của mười lỗi nhìn từ thực tế
Chúng tôi không xếp hạng cứng nhắc theo mức nặng nhẹ, vì mỗi shop một hoàn cảnh. Với đa số shop nhỏ, lỗi về định vị, website chậm, quảng cáo không đo được và nhập hàng thiếu kiểm tra thường gây thiệt hại nặng nhất. Các lỗi về chính sách và đánh giá ít gây thiệt hại tức thì, nhưng âm thầm kéo uy tín xuống theo thời gian. Bạn nên tự đánh giá lỗi nào đang lộ rõ nhất ở shop mình rồi ưu tiên xử lý trước.
Lộ trình sửa lỗi cho shop nhỏ tại Việt Nam
Đừng cố sửa cả mười lỗi trong một tuần, vì chắc chắn bạn sẽ bỏ dở giữa chừng. Chúng tôi khuyên đi theo từng giai đoạn. Tuần đầu, rà lại định vị và danh mục sản phẩm, cắt những mặt hàng không sinh lời. Tháng đầu, chuẩn hóa website, chọn công cụ quản lý và gắn công cụ đo chuyển đổi. Hai đến ba tháng tiếp theo, bắt đầu xây nội dung và hệ thống phản hồi đánh giá khách hàng. Đi từng bước như vậy, bạn sẽ thấy lỗi nào đang kéo doanh thu xuống mạnh nhất.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên bắt đầu sửa sai lầm nào trước?
Bắt đầu từ định vị khách hàng và danh mục hàng. Đây là nền tảng, nếu sai ở đây thì sửa các lỗi khác cũng khó hiệu quả. Sau đó mới đến website và đo lường quảng cáo.
Shop nhỏ có cần phần mềm quản lý bán hàng ngay không?
Không bắt buộc ngay từ ngày đầu. Nhưng khi đơn bắt đầu đều đặn, bạn sẽ thấy việc ghi tay rất dễ sai sót. Lúc đó nên dùng phần mềm, có thể bắt đầu từ bản miễn phí để thử trước.
Làm sao biết chiến dịch quảng cáo đang lỗ?
Hãy so sánh chi phí quảng cáo với lợi nhuận thực tế sau khi trừ giá vốn, phí vận chuyển và phí sàn. Nếu chi phí ads lớn hơn phần lợi nhuận mang lại, chiến dịch đang lỗ, dù doanh số nhìn qua có vẻ đẹp.
Nếu chỉ chọn một việc để làm ngay hôm nay, hãy viết lại chân dung khách hàng của bạn và kiểm tra xem website có tải nhanh trên điện thoại không. Hai việc này tốn rất ít thời gian nhưng thường mang lại thay đổi rõ rệt nhất cho shop nhỏ. Chúng tôi luôn mong bạn bắt đầu từ những bước nhỏ, đều đặn và đo được kết quả.